Chuyên đề: Từ phát âm khác với từ cùng loại

BÀI HỌC: TÌM TỪ CÓ PHẦN PHÁT ÂM KHÁC VỚI CÁC TỪ CÒN LẠI (ĐUÔI "-ED" VÀ "-S/-ES")

Đây là hai dạng bài phát âm phổ biến nhất trong đề thi vào lớp 6 chất lượng cao: chọn từ có đuôi "-ed" hoặc đuôi "-s/-es" được phát âm khác với các từ còn lại trong nhóm. Mỗi đuôi đều có 3 cách phát âm chính, phụ thuộc vào âm kết thúc của từ gốc.

PHẦN 1. ĐUÔI "-ED" (động từ có quy tắc ở thì quá khứ)

1. Phát âm là /ɪd/

Quy tắc: Áp dụng cho các động từ kết thúc bằng các âm (hoặc chữ cái): t, d.
Mẹo câu thần chú: "Tiền đâu" (Tiền $\rightarrow$ t, Đâu $\rightarrow$ d).
Ví dụ:
- wanted: /ˈwɒntɪd/
- needed: /ˈniːdɪd/
- decided: /dɪˈsaɪdɪd/
- visited: /ˈvɪzɪtɪd/

2. Phát âm là /t/

Quy tắc: Áp dụng cho các động từ kết thúc bằng các âm vô thanh: /p/, /k/, /f/, /θ/, /s/, /ʃ/, /tʃ/ (chữ cái thường gặp: ch, sh, s, x, sk, p, k, f/gh).
Mẹo câu thần chú: "Chó sủa xôn xao khắp phố phường"
- Chó $\rightarrow$ ch (ví dụ: watch)
- Sủa $\rightarrow$ sh (ví dụ: wash)
- Xôn $\rightarrow$ s / x (ví dụ: miss, fix)
- Sao $\rightarrow$ sk (ví dụ: ask)
- Khắp $\rightarrow$ k / p (ví dụ: cook, look, help)
- Phố / Phường $\rightarrow$ f hoặc gh đọc là /f/ (ví dụ: laugh)
Ví dụ:
- watched: /wɒtʃt/
- washed: /wɒʃt/
- asked: /æskt/
- helped: /helpt/
- looked: /lʊkt/
- cooked: /kʊkt/
- laughed: /lɑːft/ ("gh" phát âm là /f/)

3. Phát âm là /d/

Quy tắc: Áp dụng cho các trường hợp còn lại (các động từ kết thúc bằng nguyên âm và các phụ âm hữu thanh khác: b, g, v, z, m, n, l, r, y...).
Ví dụ:
- opened: /ˈəʊpənd/
- called: /kɔːld/

Bảng đối chiếu nhanh đuôi "-ed"

Cách đọc	Âm kết thúc của động từ gốc	Mẹo ghi nhớ	Ví dụ
/ɪd/	/t/, /d/	Tiền Đâu	wanted, needed
/t/	/p/, /k/, /f/, /s/, /ʃ/, /tʃ/	Chó sủa xôn sao khắp phố	cooked, watched, stopped
/d/	Các âm hữu thanh còn lại & nguyên âm	Các trường hợp còn lại	played, cleaned, lived

PHẦN 2. ĐUÔI "-S/-ES" (danh từ số nhiều, động từ ngôi thứ ba số ít)

1. Phát âm là /s/

Quy tắc: Áp dụng cho các từ kết thúc bằng các âm/chữ cái vô thanh: th, p, k, f, t (/θ/, /p/, /k/, /f/, /t/).
Mẹo câu thần chú: "Thời phong kiến phương tây"
- Thời $\rightarrow$ th (ví dụ: months)
- Phong $\rightarrow$ p (ví dụ: stops, cups)
- Kiến $\rightarrow$ k (ví dụ: books, likes)
- Phương $\rightarrow$ f hoặc gh/ph phát âm là /f/ (ví dụ: roofs, laughs)
- Tây $\rightarrow$ t (ví dụ: cats, meets)

2. Phát âm là /ɪz/

Quy tắc: Áp dụng cho các từ kết thúc bằng các âm gió/âm xuýt (/s/, /z/, /ʃ/, /tʃ/, /ʒ/, /dʒ/), thường nhận diện qua các chữ cái kết thúc: o, s, ss, ge, c, z, ch, x, sh.
Mẹo câu thần chú: "Ông Sáu sung sức ghé công ziên chạy xe sh"
- Ông $\rightarrow$ o (ví dụ: potatoes, tomatoes)
- Sáu $\rightarrow$ s (ví dụ: buses)
- Sung sức $\rightarrow$ ss (ví dụ: kisses, classes)
- Ghé $\rightarrow$ ge (ví dụ: changes, oranges)
- Công $\rightarrow$ c (ví dụ: places, dances)
- Ziên $\rightarrow$ z (ví dụ: quizzes)
- Chạy $\rightarrow$ ch (ví dụ: watches, catches)
- Xe $\rightarrow$ x (ví dụ: boxes, foxes)
- SH $\rightarrow$ sh (ví dụ: washes, dishes)

3. Phát âm là /z/

Quy tắc: Áp dụng cho tất cả các trường hợp còn lại (các từ kết thúc bằng nguyên âm và các phụ âm hữu thanh khác: b, d, g, l, m, n, r, v, y...).
Ví dụ:
- dogs: /dɒɡz/
- pens: /penz/
- bags: /bæɡz/
- rooms: /ruːmz/

Bảng đối chiếu nhanh đuôi "-s/-es"

Cách đọc	Chữ cái / Âm kết thúc	Mẹo ghi nhớ	Ví dụ
/s/	th, p, k, f, t	Thời phong kiến phương tây	cats, books, stops
/ɪz/	o, s, ss, ge, c, z, ch, x, sh	Ông Sáu sung sức ghé công ziên chạy xe sh	watches, boxes, classes
/z/	Các phụ âm hữu thanh còn lại & nguyên âm	Các trường hợp còn lại	pens, dogs, rooms

BÀI TẬP THỰC HÀNH

Hãy chọn từ có phần gạch chân phát âm khác với các từ còn lại:

A. Đuôi "-ed"

A. watched (/t/) D. asked (/t/)
A. wanted (/ɪd/) D. decided (/ɪd/)
A. helped (/t/) D. opened (/d/)
A. waited (/ɪd/) D. cooked (/t/)
A. looked (/t/) D. baked (/t/)

B. Đuôi "-s/-es"

books $\rightarrow$ Kết thúc bằng k ("kiến") $\rightarrow$ Phát âm là /s/
boxes $\rightarrow$ Kết thúc bằng x ("xe") $\rightarrow$ Phát âm là /ɪz/
cats $\rightarrow$ Kết thúc bằng t ("tây") $\rightarrow$ Phát âm là /s/
pens $\rightarrow$ Không thuộc nhóm 1 và 2 ("còn lại") $\rightarrow$ Phát âm là /z/
watches $\rightarrow$ Kết thúc bằng ch ("chạy") $\rightarrow$ Phát âm là /ɪz/